Khuyết sẹo mổ lấy thai: Triệu chứng thường gặp và khi nào cần đi khám ?
BS CKII Nguyễn Duy Linh
Khuyết sẹo mổ lấy thai có thể xảy ra ở 20–70% phụ nữ sau sinh mổ, trong đó ~30% có triệu chứng như ra máu kéo dài sau sạch kinh, đau bụng dưới âm ỉ mãn tính hay rối loạn kinh nguyệt.… Tìm hiểu dấu hiệu và khi nào cần đi khám.
I. Khuyết sẹo mổ lấy thai là gì ?
Khuyết sẹo mổ lấy thai (còn gọi là isthmocele hoặc niche sẹo mổ) là tình trạng sẹo mổ lấy thai ở đoạn eo tử cung không liền hoàn toàn, tạo thành một hõm lõm hoặc túi nhỏ trên thành tử cung, có thể phát hiện qua siêu âm đầu dò hoặc siêu âm bơm nước buồng tử cung [1].
Hình khuyết sẹo mổ lấy thai trên nội soi buồng tử cung
II. Tỷ lệ khuyết sẹo mổ lấy thai sau sinh:
Theo các nghiên cứu quan sát và tổng quan hệ thống:
- Tỷ lệ phát hiện khuyết sẹo mổ lấy thai sau sinh mổ dao động từ 24% – 70%, tùy phương pháp chẩn đoán và thời điểm đánh giá [1].
- Một nghiên cứu theo dõi sau sinh mổ 6 tháng ghi nhận 45,6% phụ nữ có khuyết sẹo trên siêu âm [1].
Như vậy, khuyết sẹo mổ lấy thai là một tình trạng rất thường gặp, nhưng không đồng nghĩa với việc luôn có triệu chứng lâm sàng.
III. Bao nhiêu % phụ nữ KHÔNG có triệu chứng ?
Mặc dù tỷ lệ phát hiện khuyết sẹo khá cao, nhưng:
- Chỉ khoảng 25–30% phụ nữ có khuyết sẹo có triệu chứng lâm sàng rõ rệt [1],[2].
- Điều này đồng nghĩa khoảng 70–75% phụ nữ có khuyết sẹo là không có triệu chứng và thường chỉ được phát hiện tình cờ khi siêu âm kiểm tra [2].
IV. Tỷ lệ các triệu chứng thường gặp do khuyết sẹo mổ lấy thai
- Ra máu kéo dài sau sạch kinh
- Đây là triệu chứng điển hình và thường gặp nhất.
- Các nghiên cứu ghi nhận 20–55% phụ nữ có khuyết sẹo xuất hiện ra máu nâu hoặc ra huyết kéo dài sau sạch kinh [1],[3]. Cơ chế được cho là do máu kinh ứ đọng trong hõm sẹo và thoát ra chậm sau kỳ kinh cũng nhưng ra huyết từ các mạch máu tăng sinh chỗ vị trí khuyết sẹo [1].
- Rối loạn kinh nguyệt
- Bao gồm: rong kinh, rong huyết, chu kỳ kinh kéo dài hoặc không đều.
- Một số nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ rối loạn kinh nguyệt lên đến 25–76% trong nhóm bệnh nhân có khuyết sẹo có triệu chứng [3],[4].
- Đau bụng dưới hoặc đau vùng chậu
- Đau âm ỉ vùng hạ vị, đau tăng trong kỳ kinh hoặc sau hành kinh.
- Tỷ lệ đau vùng chậu không đồng nhất giữa các nghiên cứu, nhưng thường được ghi nhận ở nhóm bệnh nhân có triệu chứng lâm sàng [1],[4].
- Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản
- Khuyết sẹo mổ lấy thai có thể làm thay đổi môi trường nội mạc tử cung và ảnh hưởng đến quá trình làm tổ của phôi do máu kinh bị ứ đọng lại trong buồng tử cung [1].
- Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp trên hơn 10.000 chu kỳ IVF cho thấy phụ nữ có khuyết sẹo mổ lấy thai có kết quả hỗ trợ sinh sản thấp hơn so với nhóm không có khuyết sẹo [5].
V. Khi nào nên đi khám ?
Phụ nữ từng sinh mổ nên đi khám chuyên khoa Sản – phụ khoa khi có:
- Ra máu kéo dài sau sạch kinh
- Rối loạn kinh nguyệt kéo dài
- Đau vùng chậu mạn tính
- Chậm có thai sau sinh mổ
- Dự định mang thai lần nữa…
Các phương pháp chẩn đoán thường được sử dụng gồm siêu âm đầu dò âm đạo và siêu âm bơm nước buồng tử cung (SIS/SHG) [1].
VI. Kết luận
- Khuyết sẹo mổ lấy thai gặp ở 24–70% phụ nữ sau sinh mổ [1].
- Chỉ 25–30% có triệu chứng lâm sàng, trong khi 70–75% không có triệu chứng [2].
- Ra máu kéo dài sau sạch kinh là triệu chứng phổ biến nhất (20–55%) [1],[3].
- Khuyết sẹo mổ lấy thai có thể ảnh hưởng làm giảm khả năng sinh sản nói chung và kết quả làm thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) nói riêng [5].
Việc phát hiện và theo dõi sớm giúp giảm triệu chứng, cải thiện chất lượng sống và giảm nguy cơ biến chứng thai kỳ sau.
Tài liệu tham khảo
[1] Wang CB, Huang YT, et al. Post-caesarean niche (Isthmocele): pathophysiology, diagnosis and treatment. Diagnostics (Basel). 2020;10(12):1048.
[2] Bij de Vaate AJ, et al. Prevalence, potential risk factors and symptoms of uterine niche after cesarean section. Ultrasound Obstet Gynecol. 2014.
[3] Tower AM, Frishman GN. Cesarean scar defects: an underrecognized cause of abnormal uterine bleeding and other gynecologic complications. J Minim Invasive Gynecol. 2013.
[4] Tulandi T, Cohen A. Emerging manifestations of cesarean scar defect. Fertil Steril. 2016.
[5] Zhang Y, et al. Isthmocele and reproductive outcomes: a systematic review and meta-analysis. J Clin Med. 2024.
