Tại sao nấm âm đạo hay bị tái phát ?
BS CKII Nguyễn Duy Linh
Nấm âm đạo, chủ yếu do Candida albicans gây ra, là một tình trạng phổ biến và dễ tái phát. Nấm âm đạo tái phát là một dạng của nấm âm đạo biến chứng, bên cạnh nấm âm đạo mức độ nặng, nấm âm đạo khi bệnh nhân suy giảm sức đề kháng (mang thai, mắc bệnh miễn dịch…) và nấm âm đạo Non-albican. Có nhiều nguyên nhân khiến nấm âm đạo hay bị tái phát, bao gồm:
1. Điều trị chưa triệt để
- Không dùng đủ liều thuốc: Nhiều người ngưng thuốc khi triệu chứng giảm mà không hoàn thành phác đồ điều trị khiến nấm chưa bị tiêu diệt hoàn toàn và dễ tái phát.
- Tự ý điều trị: Tự ra nhà thuốc mua các loại thuốc đặt âm đạo, thuốc kháng sinh, corticoid để điều trị các bệnh lý viêm nhiễm, viêm hô hấp, do, cảm… Hoặc sử dụng thuốc không theo hướng dẫn của bác sĩ có thể dẫn đến kháng thuốc hoặc không hiệu quả.
- Bác sĩ và bệnh nhân chưa thấu hiểu, thống nhất với nhau trong việc chẩn đoán nấm âm đạo tái phát và lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp (cần phải điều trị tấn công và duy trì 6 tháng) thay vì chỉ điều trị từng đợt một, từ 7-10 ngày. Nếu điều trị từng đợt, sau đó không đi tái khám và ngưng thuốc thì tỉ lệ tái phát sau 1 tháng khoảng 15% trường hợp, sau 2 tháng sẽ có gần 1/3 trường hợp tái phát và sau 6 tháng sẽ có hơn 64% trường hợp bị tái phát trở lại.
- Nếu tuân thủ phác đồ điều trị tấn công và duy trì thì tỉ lệ tái phát sau 6 tháng chỉ khoảng 9%.
- Nấm âm đạo tái phát không chỉ do Candida albican mà còn do các chủng nấm khác, như: Candida glabrata, Candida krusei, Candida Saccharomyces…gây ra 10-20% trường hợp nấm tái phát. Việc chẩn đoán ra bị nấm gì đòi hỏi BS cần cho làm xét nghiệm cấy nấm và PCR chuyên biệt. Điều trị nấm do các tác nhân Non-albican này (Nấm không phải nhóm candida albican) khó khăn hơn rất nhiều so với nấm do Candida Albican.
2. Hệ miễn dịch suy yếu
-
Người có hệ miễn dịch yếu (ví dụ: người mắc tiểu đường, HIV, hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch) dễ bị nấm tái phát vì cơ thể không đủ sức chống lại sự phát triển của nấm.
3. Mất cân bằng hệ vi sinh âm đạo
- Dùng kháng sinh dài ngày: Kháng sinh tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi trong âm đạo, tạo điều kiện cho nấm phát triển mạnh.
- Thụt rửa âm đạo quá mức: Làm mất cân bằng môi trường tự nhiên, giảm lợi khuẩn và tăng nguy cơ nấm tái phát.
4. Yếu tố nội tiết
- Mang thai: Sự thay đổi nội tiết tố (tăng estrogen) làm tăng glycogen trong âm đạo, tạo môi trường thuận lợi cho nấm phát triển.
- Kinh nguyệt: Thời kỳ kinh nguyệt làm thay đổi độ pH âm đạo, có thể kích thích nấm phát triển.
5. Lối sống và thói quen sinh hoạt
- Mặc đồ lót chật, ẩm ướt: Tạo môi trường nóng ẩm thích hợp cho nấm.
- Vệ sinh kém hoặc quá mức: Đều có thể làm mất cân bằng môi trường âm đạo.
- Chế độ ăn nhiều đường: Đường là nguồn dinh dưỡng cho nấm Candida, do đó ăn nhiều đồ ngọt có thể làm nấm phát triển mạnh hơn.
6. Lây nhiễm từ bạn tình ?
- Theo khuyến cáo của CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh của Hoa Kỳ), việc điều trị cho bạn tình là không cần thiết nếu bạn tình không có triệu chứng cũng như BS thăm khám không thấy bạn tình bị nhiễm nấm.
Cách phòng tránh nấm âm đạo tái phát:
- Tìm đến BV hoặc BS uy tín, có đủ chuyên môn và kinh nghiệm điều trị nấm âm đạo biến chứng nói chung và nấm âm đạo tái phát nói riêng.
- Cấy nấm hoặc làm xét nghiệm PCR trong trường hợp nấm tái phát để chẩn đoán đúng tác nhân gây bệnh.
- Tuân thủ điều trị, tái khám theo đúng lịch hẹn theo hướng dẫn BS.
- Không tự ý ngưng thuốc, bỏ điều trị khi chưa có ý kiến của BS đã hoàn thành phác đồ điều trị.
- Không tự ý mua thuốc đặt âm đạo khi không có chỉ định của BS.
- Tránh lạm dụng kháng sinh. Không tự ý ra nhà thuốc mua thuốc điều trị các bệnh lý viêm nhiễm thông thường (viêm hô hấp, đau họng, ho, cảm, sổ mũi, sốt…)
- Giữ vệ sinh vùng kín đúng cách, tránh thụt rửa âm đạo thường xuyên. Nên rữa âm hộ sạch sẻ bằng nước sạch là tốt nhất. Nếu có sử dụng dung dịch vệ sinh thì nên sử dụng loại đã dùng quen thuộc, hạn chế thay đổi nhiều dung dịch vệ sinh thường xuyên.
- Mặc đồ lót cotton thoáng khí và thay đồ lót thường xuyên. Nên phơi đồ lót ở nơi có ánh nắng, gió thông thoáng.
- Hạn chế ăn đường và tinh bột để giảm nguồn “thức ăn” cho nấm. Ăn uống thanh đạm. Hạn chế lo lắng, căng thẳng, stress… Luyện tập lối sống thư giản, lạc quan, yêu đời…
- Kiểm soát các bệnh nền như tiểu đường hay bệnh lý miễn dịch… để tránh môi trường thuận lợi cho nấm phát triển.
- Điều trị cho bạn tình nếu bạn tình có cũng có dấu hiệu nhiễm nấm.
Hy vọng những thông tin Bác Linh chia sẻ sẽ hữu ích cho các Chị em bị các phiền phức, khó chịu do nấm âm đạo tái phát gây ra.
