Xét nghiệm GBS trong thai kỳ dương tính có sao không ?
BS CKII Nguyễn Duy Linh
Nếu xét nghiệm GBS (Liên cầu khuẩn nhóm B) trong thai kỳ dương tính, bạn không cần quá lo lắng. Đây là tình trạng khá phổ biến và có thể được quản lý hiệu quả để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.
1.Liên cầu khuẩn nhóm B là gì ?
- Liên cầu khuẩn nhóm B (GBS) là một trong nhiều loại vi khuẩn sống trong cơ thể. Thông thường, GBS không gây bệnh nghiêm trọng và không phải là bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI).
- GBS có thể gây nhiễm trùng đường tiết niệu ở mẹ, nhiễm trùng ối hoặc viêm nội mạc tử cung và có liên quan đến chuyển dạ sinh non cũng như thai chết lưu.
2. GBS gây nguy cơ gì ở trẻ ?
Vào những năm 1970, liên cầu khuẩn nhóm B (GBS) đã nổi lên như một nguyên nhân quan trọng gây bệnh tật và tử vong chu sinh ở trẻ sơ sinh. Có 2 hội chứng lâm sàng đặc trưng của bệnh GBS xâm lấn ở trẻ sơ sinh:
+ Bệnh GBS khởi phát sớm (GBS EOD): xuất hiện trong vòng 7 ngày đầu sau sinh và xảy ra do lây truyền dọc, thai nhi hoặc trẻ sơ sinh hít phải vi khuẩn trong quá trình chuyển dạ và sinh, hoặc cả hai. Bệnh thường biểu hiện bằng nhiễm trùng huyết, viêm phổi hoặc ít phổ biến hơn là viêm màng não, với các triệu chứng thường xuất hiện trong vòng 12–48 giờ đầu sau sinh.
+ Bệnh GBS khởi phát muộn: xuất hiện từ ngày thứ 7 sau sinh đến khoảng 2–3 tháng tuổi, thường biểu hiện bằng nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não hoặc hiếm hơn là nhiễm trùng cơ quan hoặc mô mềm. Bệnh khởi phát muộn chủ yếu lây truyền ngang từ mẹ, nhưng cũng có thể lây từ môi trường bệnh viện hoặc từ những người trong cộng đồng.
3. Xét nghiệm GBS được thực hiện như thế nào ?
- Thai phụ sẽ được đề nghị xét nghiệm GBS ở thời điểm thai 36 tuần đến 37 tuần 6 ngày (đối với đơn thai), 32-34 tuần (đối với đa thai) hoặc khi thai phụ có dấu hiệu chuyển dạ sinh non hoặc vỡ ối non.
- Xét nghiệm được thực hiện bằng cách đưa 1 que tâm bông nhỏ vào trong âm đạo, sau đó đưa vô trực tràng (không đặt mỏ vịt), sau đó gửi mẫu đến phòng xét nghiệm. Kết quả thường sẽ có sau 2-3 ngày khi thực hiện bằng phương pháp PCR hoặc sau 1 tuần nếu thực hiện nuôi cấy.
4. Điều gì xảy ra nếu xét nghiệm mẹ có GBS dương tính ?
- Khoảng 25% (1 trong 4 phụ nữ mang thai) mang vi khuẩn GBS trong âm đạo hay hậu môn mà không hề có triệu chứng gì.
- Nguy cơ chính là GBS là có thể truyền sang em bé trong quá trình sinh ngả âm đạo, đặc biệt khi trẻ sinh non < 37 tuần hoặc mẹ không được điều trị kháng sinh dự phòng trước sanh hoặc thời gian từ khi tiêm kháng sinh dự phòng đến khi sanh bé dưới 4 giờ.
- Mặc dù thời gian sử dụng kháng sinh trong chuyển dạ ngắn hơn thời gian khuyến cáo (≥ 4 giờ), nhưng việc sử dụng kháng sinh trên 2 giờ trước khi sanh đã được chứng minh là giúp giảm số lượng GBS trong âm đạo và giảm tỉ lệ nhiễm trùng huyết trẻ sơ sinh.
- Mặc dù GBS khá phổ biến trong thai kỳ, nhưng rất ít trẻ sơ sinh bị bệnh do GBS. Nguy cơ mắc bệnh GBS cao hơn ở các bé sinh non trước 37 tuần.
5. Làm sao để bảo vệ trẻ khi sinh ra ?
- Nếu xét nghiệm GBS dương tính, kháng sinh (thường là penicillin) sẽ được tiêm qua đường tĩnh mạch khi bắt đầu chuyển dạ và lặp lại cho đến khi nào thai nhi trào đời. Điều này giúp giảm nguy cơ truyền vi khuẩn sang bé và làm giảm tỉ lệ nhiễm trùng sơ sinh sớm do GBS từ 1,8/1.000 xuống dưới 0,23 /1.000 trẻ sinh sống.
- Kháng sinh chỉ cần dùng trong khi chuyển dạ, không cần điều trị trước đó vì không cần thiết và GBS có thể tái phát nhanh.
6. Nếu tôi bị dị ứng penicillin thì sao ?
- Nếu bạn bị dị ứng penicillin, hãy báo cho bác sĩ trước khi tiêm kháng sinh. Bác sĩ có thể làm Test da để đánh giá mức độ dị ứng và chọn loại kháng sinh thay thế nếu cần thiết.
7. Có trường hợp nào được chỉ định dùng kháng sinh mà không cần xét nghiệm không ?
Có. Trong một số tình huống, bác sĩ sẽ chỉ định dùng kháng sinh ngay trong khi chuyển dạ mà không cần xét nghiệm GBS, bao gồm:
- Nếu bạn từng có sanh con bị bệnh GBS trước đây.
- Nếu vi khuẩn GBS được phát hiện trong nước tiểu của bạn trong thai kỳ.
- Nếu tình trạng GBS chưa rõ và bạn chuyển dạ kèm theo sốt.
- Nếu bạn chuyển dạ trước 37 tuần mà chưa rõ tình trạng GBS (chưa làm hoặc chưa có kết quả).
- Nếu đã vỡ ối > 18 giờ mà chưa biết kết quả xét nghiệm GBS.
- Nếu bạn từng dương tính với GBS trong lần mang thai trước nhưng chưa xét nghiệm trong lần mang thai hiện tại.
8. Nếu tôi sinh mổ thì có cần điều trị GBS không ?
- Nếu bạn sinh mổ mà chưa chuyển dạ và ối chưa vỡ, bạn không cần dùng kháng sinh dự phòng GBS trong khi sinh.
- Tuy nhiên, bạn vẫn nên xét nghiệm GBS vì có khả năng bạn sẽ chuyển dạ trước khi phẫu thuật. Nếu kết quả xét nghiệm dương tính, mẹ cần được tiêm kháng sinh trước mổ tối thiểu 4 giờ khi vô chuyển dạ và trẻ sơ sinh có thể cần được theo dõi sau sinh để phát hiện các dấu hiệu nhiễm GBS.
Tài liệu tham khảo:
https://www.acog.org/womens-health/faqs/group-b-strep-and-pregnancy
